Het is eind maart wanneer we een bezoek brengen aan Kbs De Parel. Buiten ontwaakt het voorjaar, binnen duiken leerlingen samen met natuurkenner Jacques de Gruijter in de wonderlijke wereld van de lente. Tijdens dit aanvullende lesprogramma in samenwerking met Breda Ontdekt!, waarin natuur centraal staat, wordt al snel duidelijk: ook midden in de stad kan de natuur volop tot leven komen.
Het wordt stil in de klas wanneer Jacques de speciale ‘lentedoos’ tevoorschijn haalt. ‘Wie wil er als eerste grabbelen?’ Alle handen schieten omhoog. Een leerling haalt voorzichtig een object uit de doos. Jacques houdt het omhoog: een doorschijnend blokje met daarin een insect met zwartgele strepen. ‘Een bij!’ ‘Een wesp!’ ‘Nee joh, het is een hommel!’ Jacques wijst de leerling aan die het juiste antwoord gaf. ‘Jij hebt het goed.’ Terwijl de leerlingen geconcentreerd de dode hommel bekijken die Jacques op straat heeft gevonden, vertelt hij ondertussen over verschillende soorten hommels en legt uit wat juist dit exemplaar, de hommelkoningin, zo bijzonder maakt. Ook dé vraag wordt natuurlijk gesteld: ‘Kunnen hommels steken?’ Jacques glimlacht. Hij had de vraag verwacht. ‘Alleen de vrouwtjes, en dat doen ze alleen als ze zich ernstig bedreigd voelen.’
Het is maandagmiddag en we bevinden ons in een ruim klaslokaal op de benedenverdieping van De Parel. Door het raam klinkt het geluid van spelende kinderen op het schoolplein, met af en toe een doffe dreun van een bal tegen de muur. Jacques, eigenaar van Puur Buiten Zijn en aanbieder van lessen in natuureducatie, begint aan zijn een-na-laatste les in een reeks van acht met deze groep. De meeste lessen vonden buiten plaats. Samen liepen ze door knisperende sneeuw, zochten ze naar kikkervisjes en zagen ze de eerste krokussen opkomen. Die gedeelde ervaringen scheppen een band en dat zie je terug tijdens de les. De sfeer is ontspannen en de interactie voelt vertrouwd aan. Ze kennen elkaar inmiddels goed. Sommige leerlingen hebben het programma, dat De Parel aanbiedt in samenwerking met Breda Ontdekt!, zelfs al meerdere keren gevolgd.
Samen de natuur ontdekken
Waarom, wordt snel duidelijk. De natuur werkt als een magneet op de deelnemende leerlingen. Elke greep uit de lentedoos leidt tot levendige gesprekken en persoonlijke verhalen. Ondertussen deelt Jacques allerlei interessante weetjes. Zo is de citroenvlinder de eerste vlindersoort in Nederland die in de lente wakker wordt, en van de honderd kikkereitjes worden er maar twee een volwassen kikker. Vragen volgen elkaar in rap tempo op: ‘Waarom heet ‘ie een citroenvlinder?’ ‘Hoe kom je aan die kikkereitjes?’ ‘En hoe drinken kikkers eigenlijk?’ Jacques neemt de tijd om antwoord te geven, ondertussen rekening houdend met het programma. Een jongen steekt voorzichtig zijn hand op. ‘Meester, ik heb een foto gemaakt van een bloem in mijn achtertuin. Mag ik die straks laten zien?’ Het blijkt een hyacint te zijn. ‘Wat mooi dat je hier een foto van hebt gemaakt. Goed gezien!’ De jongen glimt van trots.
De leerlingen van De Parel, in de wijk Heuvel in Breda-West, wonen meestal in de directe omgeving van de school. Het is niet vanzelfsprekend dat zij veel in aanraking komen met de natuur. Maar als deze lessen iets laten zien, is dat die interesse er wel degelijk is . Uit de anekdotes blijkt dat ze een scherp oog hebben voor hun (natuurlijke) omgeving en, zeker wanneer ze naar buiten gaan, of dat nu in het park of het bos is, helemaal in hun element zijn. Voor De Parel was dit reden om de natuur ook meer de school binnen te halen, waaronder de samenwerking met Puur Buiten Zijn.
Aansluiten bij de belevingswereld
Lotti Pabst, leerkracht en coördinator Brede Ontwikkeling, vertelt: ‘Als school voeren we jaarlijks intensieve gesprekken met elkaar: wat hebben onze leerlingen nodig? Wat gunnen we ze en hoe kunnen wij daarin zo goed mogelijk faciliteren?’ De Parel kiest daarbij niet voor ‘losse’ activiteiten, maar bouwt, samen met partners en professionals, aan een goed doordacht onderwijsaanbod dat aansluit bij het curriculum, de kerndoelen, interesse en de ontwikkelingsfase leerlingen. Om dit te realiseren werkt de school veelvuldig samen met partners, waaronder aanbieders via het programma van Breda Ontdekt!
Ook de lessen van Jacques zijn zo tot stand gekomen, vertelt Lotti enthousiast. ‘Samen met Jacques hebben we het curriculum, de kerndoelen en de thema’s doorgenomen. Op basis daarvan heeft hij een passend lesprogramma ontwikkeld, rekening houdend met taalniveau, woordenschat en de thema’s binnen wereldoriëntatie. Zo versterken we elkaar: in mijn lessen komen leerlingen regelmatig met weetjes die ze van Jacques hebben geleerd.’ Jacques knikt instemmend: ‘Ik kom op veel verschillende scholen en kan met recht zeggen dat De Parel voorop loopt met deze visie en integrale aanpak.’
De les loopt ten einde. Zoals altijd vraagt Jacques wat de leerlingen de volgende keer willen bespreken. Het is kenmerkend voor zijn aanpak: aansluiten bij nieuwsgierigheid en verwondering van de leerlingen in relatie tot het thema, en daar vervolgens het programma omheen bouwen. Ideeën zijn er genoeg: ‘Hoe oud is de aarde?’ ‘Wat is een gordeldier?’ ‘Is een inktvis slimmer dan een mens?’ ‘Kun je iets vertellen over Laika, de eerste hond in de ruimte?’ Jacques lacht. Hij weet wat hem te doen staat: er wacht weer een nieuwe les om voor te bereiden.
Over Puur Buiten Zijn
Jacques de Gruijter is eigenaar van Puur Buiten Zijn en tevens aanbieder van lessen rondom natuureducatie via het programma Breda Ontdekt! Naast activiteiten op De Parel verzorgt Jacques via Breda Ontdekt! ook lessen op John F. Kennedy, De Boomgaard en De Burchtgaarde.