Het wordt stil in de klas wanneer Jacques de speciale ‘lentedoos’ tevoorschijn haalt. ‘Wie wil er als eerste grabbelen?’ Alle handen schieten omhoog. Een leerling haalt voorzichtig een object uit de doos. Jacques houdt het omhoog: een doorschijnend blokje met daarin een insect met zwartgele strepen. ‘Een bij!’ ‘Een wesp!’ ‘Nee joh, het is een hommel!’ Jacques wijst de leerling aan die het juiste antwoord gaf. ‘Jij hebt het goed.’ Terwijl de leerlingen geconcentreerd de dode hommel bekijken die Jacques op straat heeft gevonden, vertelt hij ondertussen over verschillende soorten hommels en legt uit wat juist dit exemplaar, de hommelkoningin, zo bijzonder maakt. Ook dé vraag wordt natuurlijk gesteld: ‘Kunnen hommels steken?’ Jacques glimlacht. Hij had de vraag verwacht. ‘Alleen de vrouwtjes, en dat doen ze alleen als ze zich ernstig bedreigd voelen.’

Het is maandagmiddag en we bevinden ons in een ruim klaslokaal op de benedenverdieping van De Parel. Door het raam klinkt het geluid van spelende kinderen op het schoolplein, met af en toe een doffe dreun van een bal tegen de muur. Jacques, eigenaar van Puur Buiten Zijn en aanbieder van lessen in natuureducatie, begint aan zijn een-na-laatste les in een reeks van acht met deze groep. De meeste lessen vonden buiten plaats. Samen liepen ze door knisperende sneeuw, zochten ze naar kikkervisjes en zagen ze de eerste krokussen opkomen. Die gedeelde ervaringen scheppen een band en dat zie je terug tijdens de les. De sfeer is ontspannen en de interactie voelt vertrouwd aan. Ze kennen elkaar inmiddels goed. Sommige leerlingen hebben het programma, dat De Parel aanbiedt in samenwerking met Breda Ontdekt!, zelfs al meerdere keren gevolgd.

Samen de natuur ontdekken

Waarom, wordt snel duidelijk. De natuur werkt als een magneet op de deelnemende leerlingen. Elke greep uit de lentedoos leidt tot levendige gesprekken en persoonlijke verhalen. Ondertussen deelt Jacques allerlei interessante weetjes. Zo is de citroenvlinder de eerste vlindersoort in Nederland die in de lente wakker wordt, en van de honderd kikkereitjes worden er maar twee een volwassen kikker. Vragen volgen elkaar in rap tempo op: ‘Waarom heet ‘ie een citroenvlinder?’ ‘Hoe kom je aan die kikkereitjes?’ ‘En hoe drinken kikkers eigenlijk?’ Jacques neemt de tijd om antwoord te geven, ondertussen rekening houdend met het programma. Een jongen steekt voorzichtig zijn hand op. ‘Meester, ik heb een foto gemaakt van een bloem in mijn achtertuin. Mag ik die straks laten zien?’ Het blijkt een hyacint te zijn. ‘Wat mooi dat je hier een foto van hebt gemaakt. Goed gezien!’ De jongen glimt van trots. 

De leerlingen van De Parel, in de wijk Heuvel in Breda-West, wonen meestal in de directe omgeving van de school. Het is niet vanzelfsprekend dat zij veel in aanraking komen met de natuur. Maar als deze lessen iets laten zien, is dat die interesse er wel degelijk is . Uit de anekdotes blijkt dat ze een scherp oog hebben voor hun (natuurlijke) omgeving en, zeker wanneer ze naar buiten gaan, of dat nu in het park of het bos is, helemaal in hun element zijn. Voor De Parel was dit reden om de natuur ook meer de school binnen te halen, waaronder de samenwerking met Puur Buiten Zijn.

Aansluiten bij de belevingswereld

Lotti Pabst, leerkracht en coördinator Brede Ontwikkeling, vertelt: ‘Als school voeren we jaarlijks intensieve gesprekken met elkaar: wat hebben onze leerlingen nodig? Wat gunnen we ze en hoe kunnen wij daarin zo goed mogelijk faciliteren?’ De Parel kiest daarbij niet voor ‘losse’ activiteiten, maar bouwt, samen met partners en professionals, aan een goed doordacht onderwijsaanbod  dat aansluit bij het curriculum, de kerndoelen, interesse en de ontwikkelingsfase  leerlingen. Om dit te realiseren werkt de school veelvuldig samen met partners, waaronder aanbieders via het programma van Breda Ontdekt! 

Ook de lessen van Jacques zijn zo tot stand gekomen, vertelt Lotti enthousiast. ‘Samen met Jacques hebben we het curriculum, de kerndoelen en de thema’s doorgenomen. Op basis daarvan heeft hij een passend lesprogramma ontwikkeld, rekening houdend met taalniveau, woordenschat en de thema’s binnen wereldoriëntatie. Zo versterken we elkaar: in mijn lessen komen leerlingen regelmatig met weetjes die ze van Jacques hebben geleerd.’ Jacques knikt instemmend: ‘Ik kom op veel verschillende scholen en kan met recht zeggen dat De Parel voorop loopt met deze visie en integrale aanpak.’ 

De les loopt ten einde. Zoals altijd vraagt Jacques wat de leerlingen de volgende keer willen bespreken. Het is kenmerkend voor zijn aanpak: aansluiten bij nieuwsgierigheid en verwondering van de leerlingen in relatie tot het thema, en daar vervolgens het programma omheen bouwen. Ideeën zijn er genoeg: ‘Hoe oud is de aarde?’ ‘Wat is een gordeldier?’ ‘Is een inktvis slimmer dan een mens?’ ‘Kun je iets vertellen over Laika, de eerste hond in de ruimte?’ Jacques lacht. Hij weet wat hem te doen staat: er wacht weer een nieuwe les om voor te bereiden.

Over Puur Buiten Zijn

Jacques de Gruijter is eigenaar van Puur Buiten Zijn en tevens aanbieder van lessen rondom natuureducatie via het programma Breda Ontdekt! Naast activiteiten op De Parel verzorgt Jacques via Breda Ontdekt! ook lessen op John F. Kennedy, De Boomgaard en De Burchtgaarde.

Het is nog rustig op het schoolplein van OBS Het Noorderlicht wanneer we Ben Snoeijs, projectleider van AutoLAB Breda, ontmoeten. Hij is niet moeilijk te herkennen: in carnavalskleding staat hij naast een van top tot teen versierde auto, die vandaag onmiskenbaar de hoofdrol speelt. ‘Het zal zo wel gedaan zijn met de rust,’ zegt Ben lachend. En hij krijgt gelijk.

Niet veel later rennen de leerlingen van groep 3 en 4 het plein op en verzamelen zich nieuwsgierig rond de auto. Een auto op het schoolplein blijft bijzonder. De kinderen lopen eromheen, raken de auto aan en kijken nieuwsgierig naar binnen. Wanneer Ben de motor start en carnavalsmuziek uit de speakers klinkt, rijdt de auto langzaam over het plein. De leerlingen lopen in een lange sliert achter hem aan. Als vervolgens het confettikanon afgaat, klinkt er luid gejuich. Wat een feest!

Technische talenten ontdekken

De feestelijke optocht vormt de afsluiting van het AutoLAB-project op OBS Het Noorderlicht. De auto die nu stapvoets rondjes rijdt langs het voetbalveld en de pingpongtafel is het resultaat van anderhalve week leren, proberen en ontdekken. “Het idee achter AutoLAB Breda is om leerlingen echt in contact te brengen met techniek en hen daarvoor te enthousiasmeren,” vertelt Snoeijs. ‘En wat werkt beter dan aan de slag gaan met een echte auto?’

Gedurende het programma is elke klas dagelijks bezig geweest met de auto of met de techniek eromheen. De onderbouw ging vooral creatief aan de slag met het versieren van de auto, terwijl we met de bovenbouw echt de techniek hebben verkend. Onderdelen uit elkaar halen, er samen over praten en ze vervolgens weer in elkaar zetten. Snoeijs: ‘Het is mooi om te zien wanneer een kind echt gegrepen wordt door techniek.’

Leren met hoofd, hart en handen

AutoLAB is ontstaan vanuit de wens om leerlingen al op basisschoolleeftijd kennis te laten maken met techniekonderwijs. Zoals op de website van het initiatief te lezen valt: 

Voor elke school, voor elke klas. Van groep één tot en met acht: leren met hoofd, hart en handen.

De kracht van het programma ligt in de manier waarop het eenvoudig kan worden geïntegreerd in het onderwijs. De lessen sluiten aan bij het curriculum en bij kerndoelen zoals digitale geletterdheid, mens en natuur en de basisvaardigheden.

Snoeijs: ‘Wanneer een school voor AutoLAB kiest, krijgen ze een echte sloopauto tot hun beschikking, inclusief begeleiding en materialen. Op basis van het curriculum en de wensen van de school ontwikkelen we vervolgens maatwerklessen. Dat zijn praktijklessen aangevuld met (digitale) lesmaterialen en middelen waarmee klassen op verschillende momenten en manieren aan de slag kunnen.’

Leren door het te doen

Tijdens het programma stond de auto op het schoolplein van OBS Het Noorderlicht: een constante herinnering aan het gezamenlijke project. Onder de motorkap kijken, onderdelen inspecteren of verder werken aan de versiering: het zorgde zichtbaar voor enthousiasme bij de leerlingen.

Volgens Snoeijs is het belangrijk dat kinderen al vroeg met techniek in aanraking komen. ‘In veel gevallen worden leerlingen pas in groep 7 of 8 gewezen op de mogelijkheden van techniekonderwijs, vaak wanneer er al wordt gekeken naar een verwachte uitstroom. Met AutoLAB kunnen we die nieuwsgierigheid veel eerder aanwakkeren.’

Technische vakmensen van de toekomst

Breda Ontdekt! draait in de kern om het ontdekken en ontwikkelen van talenten. Door leerlingen in aanraking te brengen met verschillende activiteiten krijgen zij de kans om te ontdekken waar hun interesses liggen, zo ook op het vlak van techniek.

Wie de kinderen van OBS Het Noorderlicht enthousiast hoort vertellen over wat ze de afgelopen dagen met de auto hebben gedaan, wat ze hebben geleerd en hoe ze het hebben ervaren, kan bijna niet anders dan concluderen dat hier misschien wel de eerste zaadjes zijn geplant voor toekomstige technische vakmensen.Erg mooi om te zien hoe OBS Het Noorderlicht dit samen met AutoLAB en het wijkteam heeft aangepakt. Meer weten over AutoLAB of over een mogelijke samenwerking via Breda Ontdekt!? Neem dan een kijkje op www.projectautolab.nl of stuur een bericht naar info@bredaontdekt.nl

Impact maken

De sfeer was open, positief en inhoudelijk kritisch. Aanbieders daagden elkaar uit en deelden ervaringen met als gezamenlijk doel: het verbeteren van de kwaliteit en het effectiever ontwikkelen van lessen en thema’s die beter aansluiten op het schoolse curriculum en samen werken aan een kwalitatief sterk aanbod dat écht impact maakt.

Het fysieke samenkomen en actief het gesprek met elkaar aangaan zorgde voor een sterk gevoel van verbinding en vertrouwen. Programmaleider Kim Hanssen: “We kijken ernaar uit om samen met onze aanbieders verder te bouwen aan een rijk en gevarieerd aanbod.”

Met dit convenant verbinden de partners zich aan een gezamenlijke visie waarin alle kinderen toegang krijgen tot een rijk en samenhangend aanbod, gebaseerd op een gedeelde pedagogische aanpak en een doorgaande leerlijn. Dit met als doel om kinderen een sterke basis te bieden voor een gezond, gelukkig en maatschappelijk betrokken leven, zodat zij kunnen worden wie zij willen zijn.

Het is donderdagmiddag half drie wanneer we de deur openen van het klaslokaal dat voor deze gelegenheid is omgedoopt tot The House of Typing. Bij binnenkomst valt meteen de afwisselende energie op. Een aantal kinderen buigt zich geconcentreerd over hun toetsenbord, anderen zoeken elkaar op of lachen om een grapje. Docent Dick-Jan overziet het met een glimlach. ‘Na een schooldag is de aandachtsspanne niet altijd even lang.’ Wanneer juf Lotte, directrice van de school binnenkomt, heeft ze wél binnen no-time de aandacht. Dat komt vooral door wat ze in haar hand heeft. Leerlingen hebben het meteen door: er worden typdiploma’s uitgereikt! Onder luid applaus van hun medecursisten nemen Nina, Elia en Ahsen trots hun welverdiende certificaat in ontvangst. Om daarna meteen weer verder te gaan met typen. Tja, als je de smaak eenmaal te pakken hebt…

Typen met trots

Leerlingen van groep 8 van De Weerijs  komen al enkele weken op donderdag samen in het klaslokaal van juf Iris, die af en toe, net als onderwijsassistent Sterre, aanwezig is tijdens de typles. Dick-Jan, docent van The House of Typing, ervaart dat als erg prettig. ‘Leerlingen gaan je als nieuw gezicht toch even uittesten. Iris en Sterre weten precies hoe ze de groep moeten begeleiden, zodat we ook na een lange schooldag de typles productief kunnen maken.’

Dat deze aanpak werkt, zie je duidelijk terug in de resultaten. ‘Het is opvallend hoe snel meerdere leerlingen van De Weerijs hun typdiploma in korte tijd weten te behalen. Met onze organisatie geven we les op ruim 400 scholen in Nederland en De Weerijs ligt ver boven het landelijke gemiddelde.’ Hoe dit komt, daarvoor heeft Dick-Jan ook een verklaring: ‘Volgens mij komt dat door de goede samenwerking tussen betrokkenen. Denk aan ons als aanbieder en de school, maar ook aan de korte lijntjes met directie, intern begeleider, leerkrachten en ouders.’

Enthousiasmeren en faciliteren

Saskia van den Berg, coördinator van De Weerijs Ontdekt!, onderschrijft dit. Saskia: ‘Typen is iets waar je je hele leven profijt van hebt. Het is een vaardigheid die wij onze leerlingen gunnen.’ De leerlingpopulatie van De Weerijs komt daar echter niet automatisch mee in aanraking. Het prijskaartje speelt daarbij een rol, maar ook het besef van de voorsprong die een leerling met typevaardigheid een levenlang gaat genieten.

Saskia: ‘Een plan bedenken is één ding, de uitvoering heeft vaak wat meer voeten in aarde. We hebben als school echt moeten investeren: leerlingen enthousiasmeren, ouders overtuigen van de meerwaarde en Chromebooks beschikbaar stellen, zodat ze ook thuis kunnen oefenen. Niet iedereen beschikt namelijk over een laptop thuis.’

Oefenen, oefenen, oefenen

De randvoorwaarden zijn belangrijk, maar zonder oefenen, heel veel oefenen, kom je er niet. De leerlingen hebben zo hun eigen strategieën om tot dat felbegeerde papiertje te komen. Masah vertelt: ‘Eerst vond ik de typles best saai, maar toen ik zag dat anderen al verder waren met hun eiland, wilde ik ook sneller gaan. Toen werd het ineens leuk. Thuis oefenen helpt ook, anders gaat het langzaam.’ Noa pakt het anders aan: ‘Ik heb thuis niet veel tijd om te oefenen, dus op school moet ik er echt het maximale uithalen.’

Over die les gesproken: iedereen doorloopt het traject op zijn of haar eigen manier. Terwijl sommige kinderen een pauze nemen, blijft één leerling geconcentreerd doorgaan, gemotiveerd door het vooruitzicht van een typediploma. Dick-Jan glimlacht: ‘Soms is dat net de motivatie die ze nodig hebben. Het is mooi om te zien hoe het vooruitzicht van een typediploma zo’n groot effect kan hebben.’ De trotse gezichten, het besef dat ze het zélf hebben gedaan, zeggen eigenlijk alles.

Talenten ontwikkelen én plezier maken

Bij De Weerijs Ontdekt! draait het niet alleen om typen. Het gaat om plezier maken, doorzettingsvermogen en samen leren. En dat merk je zodra je de leerlingen aan het werk ziet: een mooie mix van concentratie, motivatie én plezier. Precies waar Breda Ontdekt! voor staat. We zijn ontzettend trots op wat De Weerijs en The House of Typing, samen met het netwerk rondom het kind, hebben neergezet.

Lekker dansen met juf Soof tijdens de shuffle-dance, een handbalclinic of aan de slag met Professor Duurzaam; leerlingen van De Wisselaar zijn
zichtbaar enthousiast. Directeur Vera van Steen: ‘Het is geweldig. Voorheen konden de pauzes weleens onrustig zijn, daar hebben we nu helemaal geen last meer van. En kijk eens hoe de kinderen genieten.

De 13 scholen die met Breda Ontdekt! verdergaan zijn John F. Kennedy, De Parel, Olympia, De Weerijs, De Wisselaar, Noorderlicht, Tweesprong,
De Fontein (twee locaties), Liniedoorn, De Boomgaard, De Burchtgaarde en De Driezwing. Iedere school heeft een eigen coördinator. Scholen
bekijken zelf aan welke activiteiten de meeste behoefte is.

Leerlingen mogen zelf kiezen aan welke activiteiten ze meedoen. Denk aan sport, dans, theater, natuur, techniek of koken. Zo ontdekken kinderen niet alleen hun talenten, maar krijgen ze meer zelfvertrouwen, leren ze samenwerken en ontwikkelen ze sociale vaardigheden. Samenwerkende organisaties binnen Breda Ontdekt! zijn de Bredase besturen voor kinderopvang en onderwijs (BBKO), gemeente Breda, Breda Actief, Nieuwe Veste, Surplus en Verbeter Breda. Zo maken zij zich samen sterk voor een van de doelen van Verbeter Breda: kinderen laten worden wie ze willen zijn.

Wil je meer weten over Breda Ontdekt!? Neem dan gerust contact met ons op.